4.18 Anruf Gottes und des Teufels

Gern wird der Ausdruck des Unwillens und der Verwunderung oder die Bekräftigung einer Behauptung durch Anruf Gottes oder des Teufels deutlich gemacht:

Gotts Donnerwedder!
Gotts een Donner!
Gott verflucht op Kopp un Kehl!
Herrgott von Bentheim, wo kann’t angahn!
Gott straaf den Düvel!
Gott von’n hogen Himmel!
Gah mit Gott un nimm den Düvel op de Nack, denn bemött he di ni!
Üm Gott, Hinnerk, du wullt doch nicht (F. 2, 234)1
Du leve Gott, wat en Noot
Se hett sik en Gottslohn verdeent (F. 3, 309)2
Ik weer Gott straaf mi! dör de Latten gahn (F. 3, 334)2
Dat gifft gottsleider ünner groot un lütt garto veel dorvun (F., Ettgrön 185)3
Se seht jo gottsbarmhartig ut, Madam (F. 3, 207)2
Gottsgna, weer em een över de Reling kamen (Lau, K. 37)4
Gotts -Knep – un Pannkoken! Wat mook he nu blots! (Ki, Bl. 136)5
Ji sünd ole Seelüüd un hefft wohrafftigen Gotts beeter Broot verdeent (Fock, H. G. 18)6

Gah to’n Düvel!
Dat do du un de Düvel!
Dat geiht mit’n Düvel to!
Nu is de Düvel in de Papiern (Sch. 3, 193)7
De Düvel schall di pojacken (Sch. 3, 213)7
Nu will de Düvel en Schelm warden (Sch. 2, 279)8
Fohr na’n Düvel un brick dat Gnick!
Düvel, sä Steenbocksch, do gööt se de Melk ut
Bi den Düvel in de Bicht kamen
Haalt de Düvel dat Peerd, haalt he den Toom ok (auf eine Kleinigkeit kommt es nicht an)
Dor kann keen Düvel wat mit anfangen (schwierige Arbeit)
Dat is to’n Düvel (verloren)
Denn in dree Düvels Namen!
Du dwatsche Düvel!
He kümmt in Düvels Köök
Op dörtein hett de Düvel den Dudelsack verspeelt
Kiek an, wat de Düvel ni deit!
He is’n mallen Düvel
He is den Düvel achter von de Koor fullen
De Düvel kann em nix mehr lehrn
He lüggt den Düvel en Ohr af
Mit em kann’n den Düvel ut de Höll jagen
He is den Düvel ut de Höll lopen
He süht ut as de elfte Düvel
Annern Morgen het he’n des Döösters wedder in sien Nett! (W. 1)9
Dat müst je doch mit’n Dööster togahn! (W. 18)9
Dat’s haal mi der Dööster ne wohr (W. 35)9
Laat de Schaap to’n Dööster lopen (W. 64)9
Düvel, denkt he, wat hett dat to bedüden (W. 32)9
Düvel haal, seggt de Buur (W. 65)9
Ja, du mags den Düvel! seggt he. Ik un slapen (W. 80)9
Düvel ja, seggt de annern beiden, wat nu? (W. 137)9
Dat’s rech so’n ooln slöökschen Düvel west (W. 179)9
Aver wo süchs du Düvel ut! (W. 234)9
Dat’s aver’n ooln falschen Düvel west, de Zeeg (W. 243)9
Ritt di de Deubel, Telsch! (F. 3, 49)2
Kann Latien un allen Deubel sin Pumpstock (F. 3, 79)2
Na, woneem koort Di de Düvel heer? (F. 3, 176)2
Dorbi grien de Düvel ut beide Mundwinkel (F. 3, 152)2
Nee, Jung, du mags di all den Düvel (Lau, K. 78)[^K]
Dat weer de Deubel, seggt de Ool, un kiekt Ösau stief na (P. V. 12, 15)10
Dor heff ik der Deustersla nich wedder an dacht (Kl., L. 1, 152)11
In all de Schenken speeln un rötern de Musikspeeldinger op Düvel ik seh di, du sittst in de Höll (Fock, H. G. 29)6

(ursprünglich Abschnitt 85 in Meyers Buch “Unsere Plattdeutsche Muttersprache”)


  1. Fehrs, Gesammelte Dichtungen in vier Bänden, Hamburg 1913: Band 2 
  2. Fehrs, Gesammelte Dichtungen in vier Bänden, Hamburg 1913: Band 3 
  3. Fehrs, Gesammelte Dichtungen in vier Bänden, Hamburg 1913 
  4. Fritz Lau, Katenlüd, Garding 1910 
  5. Kinau, Blinkfüer, Hamburg 1918 
  6. Hein Godenwind, Hamburg 1912 
  7. Schütze, Holsteinisches Idiotikon, Altona 1800/06: Band 3 
  8. Schütze, Holsteinisches Idiotikon, Altona 1800/06: Band 2 
  9. Wisser, Plattdeutsche Volksmärchen, Jena 1914 
  10. Plattdütsche Volksböker, Garding 1914 ff., Band 12 
  11. Kloth, De Landrathsdochder, Garding 1885